Tiếp tục xây dựng trên các truyền thống cổ của Trung Quốc

Albert Speer – một kiến trúc sư người Đức ở Trung Quốc với vai trò là một nhà quy hoạch thành phố

Giáo sư Albert Speer (Ảnh tặng của Ute Schmidt/Bildfolio/ASAP)

“Trung Quốc là một nền văn hóa đóng đối với chúng ta, nhưng đã bỏ xa phương Tây chúng ta lại phía sau”. Đó là một lời thú nhận rõ ràng mà giáo sư Albert Speer đã phát biểu gần đây. Ông là một kiến trúc sư được quốc tế công nhận và là nhà quy hoạch thành phố đến từ thành phố Frankfurt am Main. Những lời nhận xét này nằm trong bài thuyết trình của ông ở Frankfurt tại Phòng Thương mại và Công nghiệp hôm thứ Sáu vừa rồi. Chủ đề của ông là, “Những suy nghĩ về sự phát triển của các thành phố Trung Quốc”. Nó dường như đã làm người đàn ông 74 tuổi này sôi nổi hẳn lên.

Ông đã gọi bằng chứng của sự phát triển của Trung Quốc trong thời kỳ đầu là “hoàn toàn bất ngờ và hấp dẫn”, từ phát hiện của ông về các dữ liệu lịch sử và những khám phá khảo cổ. Ông đã so sánh sự sắp xếp của quân đội chiến binh đất sét với sự chính xác của chiều dài và chiều rộng. Các chiến binh đất nung được cho là chứa crom mà những người hiện đại nói là được phát hiện lần đầu tiên ở châu Âu vào năm 1920.

Một thành phố là biểu tượng của trật tự vũ trụ và sự hài hòa

Speer dẫn lời Khổng Tử, người đã nói về thành phố như là một biểu tượng của trật tự vũ trụ và sự hài hòa. Tư tưởng của người kiến trúc sư này xoay quanh quan niệm của người Trung Quốc là sống ở các “khu,” được bắt nguồn từ “lý”, một khu vực có kích thước khoảng 400 x 400 mét. Mỗi khu này thời trước được bao quanh bởi một bức tường bảo vệ và các cổng được khóa hàng đêm. Toàn thành phố này được dựa trên nguyên tắc “vuông vắn”. Chúng được bố trí trên một trục Bắc-Nam rõ ràng quanh một đường phố chính. Theo truyền thống, chỉ có các hoàng đế là được phép nhìn về phương Nam trong các buổi lễ lớn, trong khi những thần dân đều phải nhìn về phương Bắc, về phía hoàng đế.

Thiết kế cơ sở kiến trúc vuông vắn là rất rõ ràng. Thành phố Como, một thành phố Lombardi (Ảnh tặng của Marco Vabenesi)

Trục bắc-nam này đi qua trung tâm của thành phố. Tại Bắc Kinh, trục này bắt nguồn từ phía Bắc, tại Tử Cấm Thành và đi về Thiên Đàn ở phía Nam. Điều này dẫn đến việc biểu tượng của chữ “Trung” trong tiếng Trung Quốc – nghĩa là “ở giữa” và “thành phố”- là một hình chữ nhật, bị phá vỡ bởi một trục từ phía bắc xuyên xuống phía nam. Đó là cái tên ông đã đặt cho phòng kiến trúc Frankfurt/Trung Quốc của mình vào năm 1964. Trong khi đó công ty này, các đối tác của người sáng lập, và 120 nhân viên có khách hàng lớn tại 20 thành phố Trung Quốc, bao gồm cả Thượng Hải, Trường Xuân và Trùng Khánh. Tiếp tục bài phát biểu của mình, ông suy tưởng về thói quen hướng tới tương lai thay vì nhìn lại các giá trị cũ.

Quy hoạch toàn bộ đô thị

Speer nói rằng Trung Quốc đã tuân theo một quy tắc thực dụng: một thành phố chỉ được lớn bằng khu vực xung quanh cho phép các cư dân được nuôi dưỡng và được cấp nước và để duy trì cơ sở hạ tầng của thành phố. Đây là một nguyên lý sinh thái đúng đắn cần phải được đưa trở lại vào việc quy hoạch thành phố hiện đại. Nhưng nó không phải là đang xảy ra ở các thành phố lớn. “Một khi bạn lái xe từ Bắc Kinh hay Thượng Hải trong khoảng hai giờ, bạn thấy mình ở trong một cảnh quan thời Trung cổ.”

Hoàng đế Trung Quốc đầu tiên, Tần Thủy Hoàng, đã phát triển hệ thống đường phố thống nhất, mà kể từ đó là cơ sở cho việc quy hoạch thành phố Trung Quốc. Định hướng chính mình trên những góc nhìn đúng đắn là hữu ích. Speer trích dẫn các ví dụ, thành phố Trường An (Tây An), Bắc Kinh và thành phố Milet của Hy Lạp, và đề cập đến những bản quy hoạch cũ của Rome, Barcelona, và những thành phố hiện đại khác mà hệ thống này hoạt động rất tốt ngay cả ở thời nay.

“Cảnh quan thành phố điển hình phong cách Đức”

Một đơn đặt hàng đến từ Thượng Hải để xây dựng một thị trấn ô-tô trong khu Anting, một trung tâm buôn bán ô-tô, và là nhà của các nhà sản xuất/các công ty bán xe trong 20 năm, bao gồm cả Volkswagen (VW). Người Trung Quốc đòi hỏi một cảnh quan đô thị trông điển hình phong cách Đức, hoặc ít nhất là châu Âu. Việc phát triển là cho khoảng 50.000 người, và không được có những tòa nhà cao tầng. Trung Quốc đang hướng về quyền sở hữu tư nhân (đối với nhà ở).

Mọi thứ đều có hình vuông ở Bắc Kinh, từ nơi nhỏ nhất cho đến toàn bộ thành phố. (Ảnh tặng của AS&P)

Trong số các hãng ô-tô khác, VW đã có một công ty con ở đó trong 20 năm qua. Những yêu cầu mà người Trung Quốc đưa ra cho các nhà hoạch quy hoạch khiến một số người mỉm cười: cảnh quan đô thị phải trông điển hình Đức, hoặc ít nhất là châu Âu. Speer gọi nó là “không lớn”, nhưng dù sao nó vẫn là một dự án cho 50.000 cư dân. Các kiến trúc hy vọng không phải là quá cao, vì ở Trung Quốc hiện nay đã có một ý tưởng khác chiếm chỗ: thay vì trợ cấp nhà ở, người Trung Quốc đang thúc đẩy quyền sở hữu căn hộ! Một dự án khác khiến ông bay đến Trường Xuân để gặp gỡ thị trưởng, ký kết hợp đồng quy hoạch. Không có gì đang được xây dựng ở đó từ cuối tháng 10 cho đến tháng 4 do trời lạnh.

Speer suy tưởng về hiệu quả tài chính đôi khi ít hơn mong đợi cho công sức lao động của mình, nhưng bình thản nói rằng sau một khoảng thời gian hai năm, có lẽ 20% hoạch định của ông đã được phê duyệt, và việc ai đã làm công việc không quan trọng đối với ông, miễn là mọi thứ diễn ra tốt đẹp. Nhưng ông coi nó quan trọng đối với chính sách của ông Hồ Cẩm Đào được đưa ra tại Quốc hội, coi trọng sự phát triển và môi trường như nhau. Cho đến nay đây chỉ mới là một ước mơ trên giấy, nhưng nếu ông Hồ nghiêm túc về nó, mọi thứ khác sẽ đâu vào đấy.

Người Trung Quốc suy nghĩ thông qua hình ảnh, còn người châu Âu thì theo các ý tưởng của quy trình

Chữ “Trung” là biểu tượng cho “thành phố” và “ở giữa” và được tìm thấy trong bản thiết kế thành phố Bắc Kinh (The Epoch Times)

Một khoảng sân kiểu cách Trung Hoa (China Photos/Getty Images)

Nhưng tại sao Trung Quốc lại quan tâm đến kinh nghiệm của người châu Âu? Ông so sánh nó với tiêu đề, ở trên. Ngoài ra, có một uy tín nhất định đi cùng với các kiến trúc được thiết kế tại châu Âu, và để tuân theo kế hoạch 5 năm cho đến năm 2010. Ngoài ra, 60 năm cầm quyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã làm mất đi nhiều thứ mà đáng được lưu giữ.

Sự hồi sinh của các giá trị văn hóa Trung Quốc truyền thống phải đến từ bên ngoài.

Monika Weiß
(Theo The Epoch Times)

Bản tiếng Anh có tại đây.