Byblos, Li-băng – Giao điểm của thế giới cổ đại

Những người Phê-ni-xi có lẽ đã từng sử dụng cảng Byblos để đánh cá chứ không phải để buôn bán. Đáy cảng hiện thời không đủ sâu để những con tàu buôn lớn của người Phê-ni-xi cập bến và giao dịch. Các nhà địa chất vẫn đang tìm kiếm địa điểm bến cảng của người Phê-ni-xi cổ đại. (Charlie Ghanem/Đại Kỷ Nguyên)

Byblos, nằm cách thủ đô Bây-rút của nước Cộng hòa Li-băng 35km về phía Bắc, là một trong những địa điểm khảo cổ phong phú nhất Trung Đông. Người ta tin rằng nơi đây đã được phát hiện từ khoảng 5.000 năm trước Công nguyên, và từng được định cư bởi một vài nền văn minh trong lịch sử, và điều đó khiến nơi đây trở thành một địa điểm tập trung sự chú ý của nhiều cuộc nghiên cứu khảo cổ.

Những người Phê-ni-xi (Phoenician), Ai Cập, Ba Tư, Hy Lạp, La Mã, Byzantine, Ả Rập và Thổ Nhĩ Kỳ đều đã từng sinh sống tại Byblos rồi xây dựng thành phố, lâu đài và đền thờ của riêng họ. Họ đã tận dụng địa điểm chiến lược này tại vùng biển Địa Trung Hải, nơi vô cùng thuận tiện để giao thương với phần còn lại của thế giới. Nằm tại chân những ngọn núi giàu tài nguyên gỗ tại Li-băng, Byblos là một nguồn cung cấp cây tuyết tùng dồi dào cho vùng đồng bằng châu thổ sông Nile. Hàng hóa thương mại từ triều đại thứ II của Ai Cập đã được tìm thấy tại đây.

Byblos giờ đây được nhiều người tin là thành phố liên tục được định cư lâu đời nhất trên thế giới. Thậm chí ngay cả những người Phê-ni-xi cũng coi đây là một thành phố cổ. Mặc dù rất khó để truy tìm xuất xứ của Byblos, những học giả hiện đại vẫn cho rằng thành phố đã có lịch sử 7.000 năm.

Những ngôi nhà được phục chế bởi Cục Di tích vào những năm 1970 là nơi rất tuyệt vời dành cho những ai tò mò và thích khám phá kiến trúc cổ đại. (Charlie Ghanem/Đại Kỷ Nguyên)

Những người Hy Lạp đã đặt tên cho Byblos, có nghĩa là ‘giấy cói’ (papyrus) trong tiếng Hy Lạp, và đây quả thực là một địa điểm quan trọng để mua bán loại giấy này. Giấy cói (papyrus) và chữ viết là trọng tâm trong các di vật của Byblos. Thành phố nổi tiếng bởi vì nó lưu giữ những bản chữ viết Alphabet của người Phê-ni-xi, loại chữ làm nền tảng cho chữ Alphabet ngày nay. Một ví dụ nổi tiếng nhất của những bản chữ viết này có thể được tìm thấy trên bộ quan tài được chạm khắc của Vua Ahiram đặt tại Viện Bảo tàng Quốc gia Bây-rút.

Tuy nhiên, ngày nay thành phố lại được biết đến với cái tên Jbeil, một tên gọi của người Phê-ni-xi và được đề cập đến trong Kinh Thánh, trong đó nói về xuất xứ của những người thợ xây ngôi đền Sa-lô-mông.

Ranh giới của một vùng đất cổ đại

Bao quanh bởi những di sản văn hóa, Byblos luôn là điều mê hoặc đối với những nhà khảo cổ và sử gia. Có một ngôi đền được xây dựng vào khoảng năm 1.600 trước Công nguyên, gọi là Đền Obelisks. Nó được đặt tên như vậy vì nhiều cây cột hình tháp đã được tìm thấy trong đó, cùng với nhiều đồ quý giá nằm trong những chiếc lọ bằng đất sét và được giẫu kỹ dưới sàn nhà.

Một điểm mốc văn hóa khác là một trại lính quan trọng từ thế kỷ thứ 11. Những đoàn quân Thập tự đã xây dựng pháo đài này trong thế kỷ 12 bằng loại đá vôi bản xứ và từ những phế tích của kiến trúc La Mã.

Bảo tàng Hóa thạch thuộc khu chợ Hồi giáo nằm cách không xa địa điểm khảo cổ là nơi lưu giữ bộ sưu tập những loại cá hóa thạch, cá mập, cá chình, cá chuồn, và rất nhiều sinh vật biển khác; một số có niên đại lên tới hàng triệu năm. Nhiều hóa thạch đã được khai quật tại vùng núi của Byblos.

Nhà thờ Baptist Thánh John được xây dựng làm nhiều đợt khác nhau giữa thế kỷ 12 và 13. Trong khu vườn phía Tây nhà thờ là dấu tích của bề mặt khảm đá và móng của một nhà thờ Byzantine sơ kỳ đã từng tọa lạc tại nơi đây. (Charlie Ghanem/Đại Kỷ Nguyên)

Một trong những nhấn đáng chú ý nhất tại Byblos là Nhà thờ Baptist Thánh John. Nhà thờ này được xây dựng trong thời Thập tự chinh, năm 1150. Ngày nay nó được biết đến với cái tên Nhà thờ Thánh John-Marcus, và đã từng bị phá hoại nghiêm trọng dưới sự oanh tạc của người Anh vào năm 1840. Đến năm 1947, Nhà thờ được tu sửa và tháp chuông được thêm vào. Phong cách kiến trúc của Nhà thờ là kiến trúc La Mã nhưng nó cũng chịu sự ảnh hưởng của kiến trúc Byzantine ở Phương Đông.

Tại khu vực Đông Nam của Byblos, một quảng trường nhỏ đã được xây dựng bởi Hoàng tử Youssef Chehab vào thế kỷ thứ 18. Phía Đông của quảng trường là khu chợ cổ Hồi Giáo, nơi người ta có thể tìm mua đồ lưu niệm và cổ vật. Khu vực lịch sử này lưu giữ một bức tranh cổ được bảo tồn rất tốt. Khách bộ hành đi men theo những con đường mòn và tận hưởng cảnh đẹp từ những tòa nhà lịch sử cùng kiến trúc cổ đại. Bảo tàng lịch sử này là nơi tổ chức Ngày hội Quốc tế Byblos, một sự kiện hàng năm bao gồm các buổi hòa nhạc với sự tham gia các nghệ sĩ địa phương và quốc tế.

Lịch sử thành phố Byblos thật quá xa xôi, và nó không chỉ thể hiện qua các bảo tàng – nó vẫn còn sống trong thế giới hiện đại ngày nay. Byblos cũng là quê hương của những bến cảng cổ nhất trên thế giới. Cảng Byblos đã hoạt động trong hơn 5.000 năm qua. Người ta có thể trông thấy các ngư dân và những chiếc thuyền buồm bên cạnh những mỏm đá lởm chởm, nơi khách bộ hành đi bộ hàng ngày vào mỗi tối.

Tác giả: Charlie Ghanem
(Theo The Epoch Times)

Đọc bản gốc tiếng Anh tại đây.