Ngăn chặn việc lạm dụng cấy ghép tạng ở Trung Quốc

Luật sư nhân quyền David Matas (Ảnh: The Epoch Times)

Những lời bình luận dưới đây được phát biểu tại một Hội nghị của Liên Hợp Quốc có tên “Thúc đẩy Y tế Toàn cầu” diễn ra tại Melbourne, Australia, vào ngày 31 tháng 8.

Ngài David Kilgour và tôi đã kết luận (đầu tiên là trong một bản báo cáo được công bố vào tháng 7 năm 2006 và cập nhật vào tháng 1 năm 2007, sau đó là trong một cuốn sách có tên ‘Thu hoạch đẫm máu’ (Boody Harvest) xuất bản vào tháng 11 năm 2009), rằng hàng chục ngàn học viên Pháp Luân Công ở Trung Quốc đã bị giết chết để nội tạng của họ được đem bán cho những bệnh nhân cần ghép tạng. Mời các bạn xem bản báo cáo đăng trên mạng của chúng tôi, hoặc đọc cuốn sách của chúng tôi để thấy là chúng tôi đã đi đến kết luận đó như thế nào. Pháp Luân Công là một bộ các bài tập đơn giản với một nền tảng tinh thần, đã bắt đầu ở Trung Quốc vào năm 1992 và bị cấm vào năm 1999.

Sự lạm dụng này ở Trung Quốc phải trở thành một mối quan ngại đối với cộng đồng quốc tế vì nó là một sự vi phạm nhân quyền nghiêm trọng có liên quan đến toàn thể loài người, và còn bởi vì thế giới phát triển cũng đã đồng lõa trong việc lạm dụng này. Khi Trung Quốc chuyển đổi từ chủ nghĩa xã hội sang chủ nghĩa tư bản, nhà nước đã rút bớt ngân sách ra khỏi hệ thống y tế.

Kể từ năm 1980, chi tiêu của chính phủ đã giảm từ 36% trên tổng chi phí chăm sóc y tế xuống còn 17%, trong khi chi tiêu từ tiền túi của bệnh nhân đã tăng vọt từ 20% lên đến 59%. Một nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới (WB) đã báo cáo rằng sự cắt giảm chi phí y tế công cộng đã bị làm cho xấu đi bằng việc tăng chi phí cho khu vực tư nhân.

Theo bác sĩ tim mạch Hu Weimin, ngân sách nhà nước cho bệnh viện nơi ông đang làm việc thậm chí không đủ trả lương cho các nhân viên trong một tháng. Ông nói: “Dưới hệ thống hiện tại, các bệnh viện phải chạy theo lợi nhuận để tồn tại”. Tổ chức Nhân quyền tại Trung Quốc báo cáo: “Các bệnh viện ở nông thôn đã phải nghĩ ra các cách kiếm tiền để sinh ra đủ doanh thu”.

Các bệnh viện cần tìm ngân sách tư nhân để thay thế cho ngân sách nhà nước. Việc mua bán nội tạng với nước ngoài đã trở thành cách kiếm tiền chủ yếu. Ví dụ như, Trung tâm Ghép tạng của Bệnh viện Đa khoa Cảnh sát Vũ trang ở Bắc Kinh đã tuyên bố trên trang web của mình rằng: “Trung tâm Ghép tạng là bộ phận kiếm tiền chính của chúng tôi. Tổng thu nhập của trung tâm trong năm 2003 là 16.070.000 Nhân dân tệ. Thu nhập từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2004 là 13.570.000 Nhân dân tệ. Năm nay (2004) có cơ hội vượt quá 30.000.000 Nhân dân tệ”.

Hệ thống y tế Trung Quốc đã bắt đầu việc kinh doanh ghép tạng bằng cách bán tạng của các tù nhân bị kết án tử hình. Tuy nhiên, cuối cùng, bất chấp một số lượng lớn các bản án tử hình ở Trung Quốc, nguồn cung cấp này vẫn trở nên không đủ. Vì vậy các bệnh viện và các nhà tù chuyển sang một nguồn khác – các học viên Pháp Luân Công.

Trong nhiều năm, hàng nghìn bệnh nhân từ các nước phát triển đến mua tạng ở Trung Quốc. Vào tháng 6 năm 2007, chính phủ Trung Quốc đã yêu cầu các bệnh viện ưu tiên cho bệnh nhân địa phương. Cái mà trước đây là một luồng chảy nước ngoài đã trở thành một dòng chảy nhỏ giọt. Lượng cấy ghép hiện nay đang ở mức truyền thống. Và thế là, chỉ với những sự thay đổi nhỏ, đó là nguồn cung cấp. Tuy nhiên, thành phần bệnh nhân đã thay đổi rất nhiều.

Dù sao chúng ta cũng không thể nói rằng vì hiện nay thành phần bệnh nhân hầu hết là ở địa phương, nên việc lạm dụng ghép tạng ở Trung Quốc đã không còn là một vấn đề quốc tế nữa. Nếu một kẻ bán ma túy làm cho một khách hàng nghiện heroin, kẻ bán ma túy đó không thể nói là mình vô tội vì người khách hàng đó bây giờ đang tự trồng thuốc phiện. Nếu một người pha chế rượu tiếp rượu cho một khách hàng hàng tối và người khách hàng đó trở thành một kẻ nghiện rượu, người pha chế rượu kia sau đó không thể biện hộ rằng khách hàng đó bây giờ chỉ sử dụng rượu lậu tự làm ở nhà được.

Học hỏi từ kinh nghiệm ở Trung Quốc và phản ứng lúc này thì quá là ‘mất bò mới lo làm chuồng’. Ngay cả một số lượng nhỏ bệnh nhân nước ngoài hiện nay cũng đủ để đáng lo ngại rồi. Tuy nhiên, học hỏi từ kinh nghiệm đó giúp chúng ta ngăn chặn việc này tái diễn.

Hơn nữa, còn tồn tại một khía cạnh quốc tế của vấn đề này dưới các hình thức khác. Các công ty dược phẩm vẫn tiếp tục thử nghiệm các loại thuốc chống đào thải tạng ở Trung Quốc. Các chuyên gia cấy ghép người Trung Quốc giao tiếp với các đồng nghiệp của họ ở nước ngoài. Họ tiếp tục, lấy ví dụ, xuất hiện tại các hội nghị quốc tế.

Mối liên hệ mà các chuyên gia ghép tạng người Trung Quốc có với các đồng nghiệp của họ ở nước ngoài tạo ra các cơ hội cũng như các vấn đề.  Hệ thống y tế Trung Quốc hiện nay được chuẩn bị để thừa nhận rằng  các nội tạng để cấy ghép chủ yếu đến từ các tù nhân, mặc dù họ không thừa nhận việc lấy tạng từ các học viên Pháp Luân Công bị cầm tù.

Các chuyên gia y tế Trung Quốc cũng thừa nhận rằng việc lấy tạng từ các tù nhân là sai trái và phải dừng lại. Thứ trưởng Bộ Y tế Huang JieFu, trong một bài nói chuyện tại Madrid vào tháng 3 năm 2010, đã nói rằng nội tạng từ các tù nhân bị tử hình là “một nguồn không phù hợp với chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp quốc tế”.

Việc thừa nhận hai mặt này có nghĩa là cộng đồng quốc tế có thể gây sức ép để chấm dứt việc lạm dụng cấy ghép tạng ở Trung Quốc mà không gặp phải sự bác bỏ và đe dọa, phản ứng điển hình của chính phủ/Đảng Cộng sản Trung Quốc đối với các quan ngại về các hình thức vi phạm nhân quyền khác. Đáng tiếc thay, có quá nhiều người đã bị làm cho lầm lẫn bởi sự phủ nhận của Đảng/nhà nước Trung Quốc hoặc là buộc phải im lặng trước sự đe dọa về kinh tế và chính trị của chính quyền Trung Quốc. Về nguyên tắc, có thể tập hợp lại cùng nhau thành một liên minh lớn hơn để ủng hộ việc chấm dứt sự lạm dụng ở Trung Quốc mà chính quyền Trung Quốc thừa nhận là có tồn tại và sai trái hơn là những sự lạm dụng mà đảng/nhà nước Trung Quốc che đậy.

Để giải quyết vấn đề lạm dụng ghép tạng quốc tế ở Trung Quốc, và học từ kinh nghiệm ở Trung Quốc, tôi xin đề xuất 15 bước sau:

1. Các nghị viện cần thông qua các luật có hiệu lực xuyên biên giới cấm việc du lịch ghép tạng. Thượng nghị sĩ Bỉ, Patrik Vankrunkelsven và thành viên nghị viện Canada, Borys Wrzesnewskyj, mỗi người đã đưa ra trước nghị viện của nước mình luật xuyên lãnh thổ cấm việc du lịch ghép tạng. Đạo luật được đề xuất này, khi được ban hành, sẽ trừng phạt bất cứ bệnh nhân ghép tạng nào nhận một nội tạng mà không có sự đồng ý của người cho trong trường hợp bệnh nhân đã biết hoặc phải là đã biết về sự thiếu vắng sự đồng ý này.
2. Ngân sách y tế của nhà nước không được tài trợ cho việc lạm dụng ghép tạng ở nước ngoài. Các nghị viện cần cấm các hãng bảo hiểm thuộc khu vực tư nhân tài trợ cho việc lạm dụng ghép tạng ở nước ngoài. Israel đã thông qua luật ngăn chặn các công ty bảo hiểm tư nhân trả tiền cho việc cấy ghép tạng ở thị trường chợ đen.
3. Việc môi giới nội tạng quốc tế cần bị cấm. Israel đã có một đạo luật như vậy.
4. Các bác sĩ không được kê đơn các loại thuốc sẽ được sử dụng trong quá trình cấy ghép một nội tạng được mua bán. Hội Ghép tạng Canada và Hội Ghép thận Canada đã công bố một tuyên bố chính sách vào ngày 17 tháng 8 năm 2010, về vấn đề buôn bán tạng trái phép và du lịch ghép tạng.
5. Các bác sĩ cần được có quyền lựa chọn không cung cấp bệnh án cho các bệnh nhân nếu họ tin rằng thông tin này sẽ bị sử dụng để hỗ trợ cho một vụ ghép tạng bất hợp pháp diễn ra trong một hệ thống không được kiểm soát và rằng có một mối nguy hại đáng kể đối với bệnh nhân hoặc người bán tạng. Đây là một yếu tố nữa trong chính sách của Canada.
6. Trong các trường hợp không khẩn cấp, các bác sĩ cần được có quyền lựa chọn trì hoãn việc chăm sóc cho một bác sĩ khác đối với một bệnh nhân có thể đã có được nội tạng thông qua du lịch ghép tạng. Đây là yếu tố thứ ba trong chính sách của Canada.
7. Các công ty dược phẩm không được ủng hộ trực tiếp hoặc gián tiếp việc thu hoạch nội tạng từ các tù nhân như một phần của việc nghiên cứu và tiếp thị các loại thuốc chống đào thải tạng. Tổ chức Ân xá Quốc tế tại Thụy Sĩ vào ngày 13 tháng 8 năm 2010 đã đưa ra một tuyên bố nói rõ lập trường này.
8. Các công ty dược phẩm cần phải thông qua các hướng dẫn chung được chấp thuận bởi các chuyên gia độc lập nhằm tránh việc đồng lõa trong sự lạm dụng này. Đây là một yếu tố nữa trong tuyên bố hồi tháng 8 của tổ chức Ân xá Quốc tế.
9. Các công ty dược phẩm cần phải thông qua lệnh hoãn thử nghiệm lâm sàng các loại thuốc chống đào thải  tạng ở Trung Quốc. Công ty dược phẩm toàn cầu Novartis đã thông báo, theo một bài báo xuất bản ngày 15 tháng 8 năm 2010, rằng họ đang thông qua một lệnh hoãn như vậy và sẽ làm việc để thống nhất với tất cả các công ty dược phẩm về vấn đề này.
10. Việc thuyết trình các nghiên cứu liên quan đến hồ sơ hoặc mẫu phẩm từ những người nhận nội tạng hoặc mô tế bào không được chấp nhận trừ khi người thuyết trình có thể giải tỏa cho người tổ chức khỏi sự nghi ngờ hợp lý rằng việc lấy tạng không mang tính lạm dụng. Hội Cấy ghép đã có một chính sách như vậy, nhưng không trực tiếp đề cập đến vấn đề trách nhiệm.
11. Việc cộng tác với các nghiên cứu thử nghiệm không nên được xem xét trừ khi các cộng tác viên nước ngoài có thể giải tỏa cho những người cộng tác địa phương khỏi một sự nghi ngờ hợp lý rằng không có tư liệu nào xuất phát từ việc lấy tạng một cách lạm dụng. Hội Cấy ghép cũng có một chính sách như vậy, nhưng không đề cập đến trách nhiệm.
12. Các bệnh viện địa phương không được đào tạo các bác sĩ phẫu thuật ghép tạng nước ngoài trừ khi các bệnh viện địa phương được giải tỏa mối nghi ngờ hợp lý rằng các bác sĩ nước ngoài chưa từng tham gia và sẽ không tham gia vào việc phẫu thuật cấy ghép tạng mang tính lạm dụng. Các bệnh viện cấy ghép lớn ở Queensland, Australia, đã cấm đào tạo các bác sĩ phẫu thuật người Trung Quốc.
13. Chính phủ Trung Quốc cần phải để cho các dữ liệu về cấp ghép có thể được truy cập công khai. Hệ thống y tế Trung Quốc vận hành bốn cơ quan đăng ký ghép tạng, mỗi cơ quan chuyên về một bộ phận: gan, thận, tim và phổi. Ba cơ quan nằm tại Trung Quốc đại lục, cơ quan đăng ký cấy ghép thận và tim ở Bắc Kinh, và cơ quan đăng ký cấy ghép phổi ở thành phố Vô Tích. Còn cơ quan đăng ký cấy ghép gan thì nằm ở Hồng Kông. Dữ liệu của cơ quan tại Hồng Kông trước đây có thể được truy cập công khai nhưng bây giờ thì không còn như vậy nữa. Dữ liệu trên tất cả các trang web chỉ có thể được truy cập bởi những người được cơ quan cấp tên và mật khẩu truy cập.
14. Chính phủ Trung Quốc cần phải công khai số liệu thống kê án tử hình. Hiện nay, Trung Quốc không công bố số liệu án tử hình chính thức và từ chối làm như vậy. Tại cuộc họp xem xét định kỳ chung về Trung Quốc của Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc vào tháng 2 năm 2009, sáu nước khác nhau, gồm có Canada, Thụy Sĩ, Anh, Pháp, Áo, Ý, đã khuyến cáo rằng Trung Quốc công bố những số liệu này. Chính phủ Trung Quốc đã công khai và thẳng thừng bác bỏ khuyến cáo này.
    Từ các thống kê số lượng án tử hình không chính thức của tổ chức Ân xá Quốc tế, trông như có một sự khác biệt rất lớn giữa nguồn tạng và số lượng các ca cấy ghép. Việc công bố các án tử hình và số liệu thống kê về việc cấy ghép sẽ hoặc là làm tan đi sự khác nhau đó hoặc là yêu cầu một lời giải thích về sự khác biệt này.
15. Cộng đồng ghép tạng quốc tế cần gây sức ép để Trung Quốc chấm dứt việc lạm dụng ghép tạng ngay bây giờ chứ không phải là một lúc nào đó trong tương lai. Các viên chức y tế chính phủ Trung Quốc chỉ ra rằng, bằng việc phổ biến hiến tạng và cuối cùng là ban hành một đạo luật cho phép lấy tạng từ các bệnh nhân chết não nhưng tim vẫn còn đập, thì việc lấy tạng từ các tù nhân sẽ chấm dứt. Nhưng trong lĩnh vực này, việc chấm dứt sự lạm dụng trong tương lai là chưa đủ tốt. Việc lạm dụng này cần phải chấm dứt ngay lập tức.

Ông David Matas là một luật sư nhân quyền quốc tế tại Winnipeg, Manitoba, Canada.

David Matas
(Theo The Epoch Times)

Bản tiếng Anh có tại đây.